SPACES OF ABSTRACTION 2016 – The Art of the Kalinowski Family
Tadeusz Kalinowski, Anna Cyronek, Adam Kalinowski
Museum of the Abbots in Oliwa, Department of Modern Art, National Museum in Gdańsk
April–June 2016

“Art is my love and truth” Anna Cyronek-Kalinowska

The exhibition showcases a curated selection of 165 paintings and prints by Tadeusz Kalinowski and Anna Cyronek, dating from 1967 to 2000. It also includes two major works by Adam Kalinowski: Sky Hammock (2000) and Practicing Freedom I, five maquettes of outdoor installations, and 16 large-scale prints documenting his public art projects created between 1998 and 2015. A monograph on Tadeusz Kalinowski’s work, published by the National Museum in Poznań in 2009, is available at the museum's ticket office.
Curator: Grażyna Szcześniak Though Anna and Tadeusz often exhibited together and both devoted their work to abstraction, each developed a distinct artistic language—unique not only in relation to their spouse but also within the broader context of Polish abstract painting. Anna Cyronek (b. 1919 in Częstochowa – d. 2008 in Poznań; maiden name Kozłowska, Cyronek from her first husband, Władysław) moved to Poznań in 1949. At age 31 and the mother of two young children, she began studies at the State Higher School of Visual Arts in Poznań (PWSSP), graduating with a degree in interior architecture in 1955. Tadeusz Kalinowski, before entering the Academy of Fine Arts in Warsaw, worked at the Grand Theatre in Warsaw where he assisted the renowned stage designer Wincenty Drabik in the 1920s. This experience strongly shaped his future as a scenographer. From 1929 to 1937, he studied painting, scenography, and interior architecture at the School of Fine Arts (from 1932 the Academy of Fine Arts), under Mieczysław Kotarbiński and Władysław Daszewski. He earned his diploma in scenography in 1937. Kalinowski began working in Leon Schiller’s theatre alongside Daszewski in 1938. After WWII, he collaborated with director Wilam Horzyca in Łódź and Bydgoszcz, later moving with Horzyca to Poznań in 1948, where he became affiliated with the Polish Theatre. However, Kalinowski’s true calling was painting. By 1949, he joined the avant-garde Poznań group 4F+R (form, paint, texture, fantasy + realism). In the 1950s, he abandoned figurative avant-garde in favor of abstraction, producing gestural works in the spirit of Art Informel and experimenting with matter painting, incorporating crumpled paper into his canvases. His relationship with Anna Cyronek, which began in 1953, brought shared artistic sensibilities and a life together, resulting in many joint exhibitions. In the second half of the 1960s, Kalinowski transitioned to geometric abstraction. His earlier Informel-style canvases evolved into structured compositions featuring circles, rectangles, and triangles, aligning with Constructivist principles. He moved away from muted tones to pure, vibrant colors. During the 1950s and 60s, he also created woodcuts and linocuts, and in the 1960s began experimenting with light-based artworks using incandescent bulbs. Cyronek’s art also embraced geometry. Her sophisticated, minimalist approach focused on the oval form and a restrained palette—suggesting a cosmic harmony. By the early 1970s, she shifted from macro to micro perception, exploring material structure in her Structures series. Meanwhile, Kalinowski introduced dynamic diagonal arrangements into his work, suggesting movement and change. By the late 1970s, their artistic paths diverged. Cyronek turned to a more lyrical abstraction referencing organic forms, using flowing patches of color, short strokes, and biomorphic outlines evocative of microscopic structures. Kalinowski expanded his geometric vocabulary by incorporating typographic letters as visual signs, enriching his compositions with cultural resonance. His late-1970s “kaleidoscopic” series features intersecting fragments reminiscent of Surrealist imagery. In the 1980s and 90s, line became his dominant motif—wavy, bold, linear rhythms forming thematic cycles like Open Systems, Closed Systems, and Multilateral Systems. He integrated raw linen or jute into his works, using the fabric’s texture as a compositional element. Outside Poznań, and even in Gdańsk, the Kalinowskis’ contributions to abstraction remain underrecognized. Yet both cities shared a postwar dominance of Colorism, which hindered the development of abstraction. Compared to the artistic scenes of Warsaw and Kraków, Poznań and Gdańsk abstractionists faced more difficult conditions despite producing work of the highest quality. The oeuvre of Anna Cyronek and Tadeusz Kalinowski deserves rightful acknowledgment in the history of Polish abstract painting. Their son Adam Kalinowski grew up in a richly artistic environment filled with studios, exhibitions, and discussions. His expansive imagination led him to create monumental installations that occupy public space, using steel frameworks, balloons, railroad tracks, and more recently, living plants integrated into plywood structures shaped with symbolic intent (e.g., +-Infinity). In recent years, colored sand has become a key medium in his work. Kalinowski fills ground-level forms with vibrant, abstract “land paintings” whose shape is project-specific. These works are interactive and mutable, inviting public participation—viewers walk across the sand, mix colors, and become co-creators. He has produced such installations in various cities in Poland and abroad (including London and Doha, Qatar). His spatial works balance nature and culture, drawing from Constructivism, Dada, Duchamp, Kinetic Art, and Land Art. In the case of sand installations, playfulness and social engagement are essential components. One of his featured pieces, Practicing Freedom I, is part of the broader 2004 project Park for Walking Barefoot, inspired by a painting by his father, Tadeusz Kalinowski. The son transposed the composition from vertical to horizontal, enriching it with color, form, and texture—an evolution from traditional canvas to spatial abstraction.

Curator: Grażyna Szcześniak

Also presented at the exhibition: Paintings and prints by Tadeusz Kalinowski and Anna Cyronek; Models, prints, and installations by Adam Kalinowski, including Practicing Freedom; A full-scale crew module of the Sky Hammock project (1:1), built in 2016 by Adam Garnek from Adam Kalinowski’s 2001 design; Practicing Freedom from the collection of the Mazovian Centre for Contemporary Art “Elektrownia” in Radom (2013)
The exhibition features paintings and prints by Tadeusz Kalinowski and Anna Cyronek, as well as works by Adam Kalinowski in the form of mock-ups, prints and compositions entitled: "THE PRACTICE OF FREEDOM." Crew module of “The Sky Reaching Hammock” in 1: 1 scale, made by Adam Garnek in 2016 according to Adam Kalinowski's design from 2001.

Links:
https://www.facebook.com/media/set/?set=a.524098194429815.1073741837.176745152498456&type=1&l=cdb8460d21
http://www.tadeuszkalinowski.com/
https://www.facebook.com/FundacjaArtystycznaImtadeuszaKalinowskiego/
http://wybrzeze24.pl/salon-sztuki-gdanskiej/przestrzenie-abstrakcji-tworczosc-rodziny-kalinowskich
http://gdansk.tvp.pl/25208357/odc-05052016

"Sky Reaching Hammock"; https://adamkalinowski.com/home,37,skyreaching_hammock_2000.html
„The Practice of Freedom I”, in collection of Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu, 2013.
http://www.adamkalinowski.com/pof2013.html

PRZESTRZENIE ABSTRAKCJI 2016 – Twórczość Rodziny KALINOWSKICH,
Tadeusz Kalinowski, Anna Cyronek, Adam Kalinowski.
Muzeum Opatów w Oliwie, Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku
Kwiecień-czerwiec 2016

Na wystawie prezentowane są wybrane obrazy i grafiki Tadeusza Kalinowskiego i Anny Cyronek z lat 1967-2000 w ilości 165 prac łącznie oraz dwa obiekty Adama Kalinowskiego „Podniebny Hamak”, 2000 oraz „PRAKTYKOWANIE SWOBODY I” i 5 makiet realizacji plenerowych oraz 16 wydruków dokumentujących realizacje zewnętrzne oraz projekty artysty powstałe w latach 1998-2015. W kasie Oddziału Muzeum jest dostępny album poświęcony twórczości Tadeusza Kalinowskiego wydany w 2009 przez MN w Poznaniu. Kurator wystawy: Grażyna Szcześniak. Choć Anna i Tadeusz często razem wystawiali swoje prace i oboje poświęcili swoją malarską twórczość abstrakcji, to każde z nich pozostawiło po sobie dzieło odmienne, o indywidualnych rysach, oryginalne nie tylko w stosunku do twórczości małżonka, ale także w stosunku do dokonań polskiej abstrakcji. ANNA CYRONEK (ur. 1919 w Częstochowie – zm. w 2008 w Poznaniu; nazwisko po pierwszym mężu Władysławie) z domu Kozłowska, przybyła do Poznania w 1949 roku. W wieku 31 lat, mając dwójkę małych dzieci, zdecydowała się na studia artystyczne w poznańskiej PWSSP, zakończone dyplomem z architektury wnętrz w 1955 roku. TADEUSZ KALINOWSKI jeszcze przed studiami na Akademii Warszawskiej pracował w Teatrze Wielkim w Warszawie gdzie asystował w pracy Wincentego Drabika wziętego scenografa tej sceny w latach 20 tych XX w. Który miał wielki wpływ na jego zainteresowania teatralne oraz na to, że został później scenografem. W latach 1929–1937 studiował w Warszawie w Szkole Sztuk Pięknych (od 1932 Akademia Warszawska) malarstwo, scenografię i architekturę wnętrz u Mieczysława Kotarbińskiego i Władysława Daszewskiego, u którego w 1937 r. otrzymał dyplom ze scenografii. Rozpoczął pracę, jako scenograf w teatrze Leona Schillera razem z W. Daszewskim w 1938 r. Po wojnie pracował, jako scenograf w Łodzi i Bydgoszczy z reżyserem Wilamem Horzycą. W 1948 roku przeniósł się do Poznania, gdzie Horzyca objął dyrektorowanie Teatrem Polskim. Jednak prawdziwym powołaniem Kalinowskiego okazało się malarstwo, już w 1949 roku stał się członkiem poznańskiej grupy 4F+R (forma, farba, faktura, fantastyka + realizm), jednego z pierwszych powojennych ugrupowań awangardowych w Polsce. W latach 50. Awangardową figurację porzucił dla abstrakcji, tworząc w duchu informelu ciekawe taszystowskie obrazy. Okres ten wieńczą eksperymenty z malarstwem materii, dzieła, w których artysta korzysta z miętego papieru wkomponowywanego w podobrazia. Z poznaną w 1953 roku Anną Cyronek połączyły Tadeusza podobne rozumienie sztuki, a wkrótce także codzienność wspólnego życia. Odtąd tworzą i często wspólnie wystawiają swoje prace. W drugiej połowie lat 60. Tadeusz kieruje się ku przeciwległemu do informelu biegunowi abstrakcji – ku abstrakcji geometrycznej. Poprzez jeszcze Informelowe w formie, ale poddane geometrycznym podziałom obrazy z tzw. okresu „streficznego”, przechodzi do czystej abstrakcji geometrycznej, tworząc kompozycje zbudowane z form geometrycznych – kół, prostokątów i trójkątów w duchu bliskim założeniom konstruktywizmu. Rezygnuje z barw zgaszonych, stosuje kolory czyste. Jego malarstwo urzeka odtąd swoją barwnością. W latach 50 i 60 tych uprawiał także grafikę w technice drzeworytu i linorytu. W latach 60 tych eksperymentował z obrazami plastycznymi z użyciem światła żarowego. Anna Cyronek również odnajduje się w geometrii. Bardzo wyrafinowana, lapidarna, bazująca na jednej formie geometrycznej - owalu i oszczędnej kolorystyce sztuka, wydaje się być oddaniem istoty harmonii wszechświata (owal, jako forma kosmiczna). Na początku lat 70. z postrzegania „makro” Anna przechodzi na postrzeganie „mikro” – interesuje ją strukturalna budowa materii (cykl „Struktury”). W tym samym czasie Tadeusz wzbogaca środki wyrazu o diagonalne układy wprowadzające element ruchu, „dziania się”. W drugiej połowie lat 70. drogi artystyczne Anny i Tadeusza się rozchodzą – po początkowym, bardzo mocno brzmiącym akordzie abstrakcji geometrycznej, Anna Cyronek na stałe zwraca się ku abstrakcji z aluzją do świata organicznego, z silnym akcentem liryzmu formy w jej obrazach stają się swobodne, luźnie, bliskie abstrakcji ekspresyjnej. Stosuje rozlewne szerokie plamy barwne, skontrastowane z krótkimi kreskami luźno zapełniającymi wolne przestrzenie, bądź tworzy układy nieregularnych form konturowych niczym obrazy mikroskopowych powiększeń organicznych tkanek. Tadeusz natomiast znacząco wzbogaca „język geometrii”, wprowadzając do swych kompozycji litery nie, jako nośniki treści, ale jako zapożyczone z typografii znaki plastyczne, przydając tym samym kulturowej wieloznaczności swoim dziełom. Końcówka lat 70. To tzw. cykl „kalejdoskopowy” – w obrazach, niczym w dziecięcym kalejdoskopie nachodzą na siebie kawałki układanki, fragmenty większych całości, przywołując niekiedy atmosferę dzieł surrealistów. Lata 80. I 90. To dominacja linii w różnych odmianach – obrazy zapełniają linie faliste, cienkie lub pogrubione, w formie pasów, rozciągniętych plam barwnych, przerywane itp., skomponowane równolegle, koliście bądź przecinające się. Za ich pomocą artysta tworzy cykle „Układów Otwartych”, „Zamkniętych”, „Wielostronnych”. Włącza do swych kompozycji partie niezamalowanego płótna, lnianego bądź z juty, korzystając z jego naturalnych walorów plastycznych. Sztuka Anny Cyronek i Tadeusza Kalinowskich jest poza środowiskiem poznańskim mało znana, również w Gdańsku. Tymczasem sytuacja środowisk artystycznych Gdańska i Poznania w okresie powojennym (lata 40., 50. i 60. XX w.) Wyglądała podobnie – zdominowane były one przez tradycje kolorystyczne, co nie stwarzało dobrego klimatu dla rozwoju abstrakcji. Sytuacja abstrakcjonistów poznańskich czy gdańskich, mimo sztuki najwyższej próby, była, zatem znacznie gorsza, niż artystów z przodujących w abstrakcji środowisk warszawskiego i krakowskiego. Wyśmienitej twórczości Anny i Tadeusza Kalinowskich należy się właściwe miejsce w historii polskiego malarstwa abstrakcyjnego. W atmosferze artystycznego domu, w klimacie pracowni, wernisaży, dyskusji o sztuce wzrastał syn Kalinowskich – ADAM. Bogata wyobraźnia każe mu tworzyć dzieła monumentalne, anektować przestrzeń w zewnętrzną za pomocą wielkogabarytowych instalacji tworzonych z konstrukcji stalowych, balonów, szyn kolejowych, a ostatnio z materii ożywionej w postaci roślin obrastających budowane ze sklejki formy o kształtach adekwatnych do symbolicznego znaczenia, jakie artysta im nadaje (np.„+-nieskończoność”). Niezwykłym medium, któremu Kalinowski poświęcił ostatnich kilka lat, jest kolorowy piasek. Twórca wypełnia nim naziemne formy, tworząc w pełni abstrakcyjne, barwne, „terenowe” obrazy, przybierające kształt zależny od danego projektu. Ważnym elementem tych dzieł jest fakt ich dostępności, a co za tym idzie – zmienności. Zapraszają one widzów do wejścia w swój obszar, do chodzenia po piasku, bawienia się nim niczym w piaskownicy, mieszania kolorów. Artysta wykonał już szereg realizacji z piaskiem w różnych miastach Polski i świata (m.in. Londyn, Doha w Katarze). Odnoszące się do styku natury i kultury obiekty przestrzenne Kalinowskiego mają swe artystyczne źródła w bogatej tradycji: konstruktywizmu i dadaizmu, w sztuce Duchampa, w sztuce kinetycznej, wpisują się też, siłą rzeczy, do land-artu, przy czym ważny jest ich kontekst społeczny, a w przypadku obiektów z piaskiem – ludyczny. Jedno z prezentowanych dzieł nosi nazwę "Praktykowanie Swobody I" a jest ono częścią bardziej złożonego projektu z 2004 pod tytułem: "Park Do Chodzenia na Boso". Inspiracją do jego powstania był obraz ojca artysty Tadeusza Kalinowskiego. Syn przeniósł kompozycję obrazu na płaszczyznę podłogi z pionu w poziom, wzbogacił formami przestrzennymi, kolorem i fakturą. Dokonana transpozycja to przykład rozwoju myślenia abstrakcyjnego – rezygnacji z klasycznego, płaskiego obrazu na rzecz przestrzennej eksploracji.

Grażyna Szcześniak

Na wystawie są prezentowane obrazy i grafiki Tadeusza Kalinowskiego i Anny Cyronek oraz prace Adama Kalinowskiego w formie makiet, wydruków i kompozycji pt: „PRAKTYKOWANIE SWOBODY”. Moduł załogowy projektu „PODNIEBNY HAMAK” w skali 1: 1, wykonał Adam Garnek w 2016 wg projektu Adama Kalinowskiego z 2001. „Praktykowanie Swobody”, z kolekcji Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu, 2013.